Stymulowanie mowy dziecka – praktyczne rady dla rodziców

  • Wykonuj z dzieckiem ćwiczenia oddechowe utrwalające prawidłowy sposób i tor oddychania.

Pomieszczenie powinno być wywietrzone. Wybieramy 1-2 ćwiczenia i wykonujemy je parę razy – nie można robić ich zbyt wiele, aby nie doszło do zawrotów głowy. Mogą to być: wdech nosem z podniesieniem rąk – wydech ustami z opuszczeniem rąk, dmuchanie na piórko / wiatraczek, głęboki wdech i długa fonacja samogłosek przy wydechu (wydłużanie fazy wydechowej).

  • Wykonuj z dzieckiem ćwiczenia usprawniające pracę narządów artykulacyjnych (zabawy fonacyjne i artykulacyjne).

a) wymowa samogłosek: jedzie straż pożarna – eee ooo eee ooo (przesadna artykulacja uśmiech – dzióbek); leci i ląduje samolot – uuu iii (przesadna artykulacja dzióbek – uśmiech);

b) wymowa spółgłosek: mruczy miś – mmm; syczy wąż – sss; ew. szumi las – szszsz;

c) wymowa grup spółgłoskowych lub sylab: mucha bzyczy – bzzz; krowa muczy – muuu; koza meczy – meee; jedzie pociąg – pu pup u, fu fu fu;

d) inne: kląskanie, parskanie, wypychanie policzków językiem itd. (zależnie od wieku i stopnia rozwoju mowy).

  • Naśladujcie odgłosy otoczenia. Wykorzystujcie każdą okazję do mówienia.

Szum wiatru, warkot silnika, odgłosy zwierząt (pi pi, beee) , zasłyszaną melodię (lalala) itd. Wyrażenia dźwiękonaśladowcze są bardzo ważnym etapem w rozwoju mowy dziecka – dzięki nim utrwalane są głoski i sylaby. Jęsli dziecko ma z tym trudności, zacznijcie od samogłosek (aaa, iii, uuu, ooo, eee) – można nimi nazywać emocje, naśladować odgłosy. Potem można przejść do najwcześniejszych w rozwoju mowy spółgłosek (p, b, m) i łączyć je w sylaby (pa, ba, ma) oraz wyrazy (papa, baba, mama).

  • Nazywaj przedmiot lub czynność, o które chodzi dziecku, jeśli komunikuje się ono niewerbalnie (gestem) lub „po swojemu”. Bogaci się wtedy słownik bierny dziecka. Nie musi jeszcze umieć wypowiadać danej nazwy, ale będzie rozumiało, o co chodzi.
  • Ucz dziecko koncentrowania wzroku na rozmówcy.

Patrz na nie, gdy do niego mówisz i oczekujesz odpowiedzi oraz staraj się, by patrzyło na Ciebie, gdy odpowiada i pyta.

  • Pokazuj dziecku różne przedmioty i nazywaj je, by wzbogacać słownik czynny i bierny dziecka.

Powinny to być przedmioty codziennego użytku, z którymi dziecko mam częsty kontakt, np. zabawki, ubrania, jedzenie.

  • Oglądajcie wspólnie obrazki.

Opowiadaj dziecku, co się na nich znajduje, wskazuj różne przedmioty, nazywaj, opisuj je. Prowokuj też dziecko do mówienia przez proste pytania: „Gdzie jest chłopczyk? Jest mały czy duży? Wesoły czy smutny? Co to jest? Gdzie jest miś? Co robi?”

  • Zadawaj dziecku krótkie proste pytania prowokujące do mówienia.

Jeśli dziecko nie zna odpowiedzi, podpowiadaj i nazywaj, nigdy jednak nie odpowiadaj od razu za dziecko, daj Mu czas na zastanowienie.

  • Zachęcaj dziecko do udziału w codziennych czynnościach. Opowiadaj o tym, co robisz / robicie. Zdania powinny być proste, a słownictwo bliskie dziecku.

„Zobacz, mama je jabłko. Jabłko jest czerwone i słodkie.”

„Teraz założymy bluzkę. Bluzka jest zielona. Ma guziki i długie rękawy.”

„To jest dom. Dom ma okna. Jest duży.”

„Umyj zęby. Pokaż, gdzie masz zęby.”

  • Nazywaj emocje.

Warto to robić podczas czytania, oglądania obrazków czy wykonywania codziennych czynności.

„Mama jest wesoła. Śmieje się.”

„Chłopczyk jest zły. Zaciska pięści.”

„Dziewczynka jest smutna. Płacze.”

  • Czytaj dziecku.

Warto poświęcić 15-30 minut dziennie na przeczytanie bajeczki czy opowiadanie. Rozwijamy wyobraźnię dziecka, uczymy Je koncentrować uwagę oraz poszerzamy zasób słownictwa i dajemy poczucie Mu bliskości.

  • Dbaj o poprawność Swoich wypowiedzi. Pamiętaj, że dziecko naśladuje właśnie Ciebie!

Nie posługujemy się językiem dziecka, nie spieszczamy nadmiernie nazw osób, przedmiotów czy czynności.

  • Wykonujcie zabawy rytmiczno – ruchowe.

a) wystukiwanie / wyklaskiwanie rytmu (rodzic wystukuje rytm, dziecko porusza się zgodnie z nim,
głośne i wolne stukanie w bębenek – idzie miś – dziecko porusza się powoli, mocno stawiając nóżki na podłodze; ciche i szybkie stukanie – biega myszka – dziecko porusza się lekko i szybko);
b) śpiewanie i pokazywanie („kosi – kosi łapci”, „głowa – ramiona – palce itd. – zależnie od wieku i stopnia rozwoju).

  • Ucz dziecko piosenek, wierszyków i wyliczanek.

Formy te najczęściej są rymowane i melodyjne, dlatego łatwe do przyswojenia. Zaczynaj od prostych i krótkich, nawet dwuwersowych wierszyków czy wyliczanek, by z czasem przechodzić do dłuższych, bardziej skomplikowanych. 

  • Zachęcaj dziecko do rysowania. 

Komentuj, co robi, opowiadaj, co widzisz na obrazku, zadawaj pytania.

  • Wcielajcie się w różne role podczas zabawy.

Zabawy tematyczne, np. w sklep, szkołę, nie tylko rozwijają wyobraźnie, ale także uczą naprzemienności ról, zasad zachowania w określonych sytuacjach komunikacyjnych oraz poszerzają zasób słownictwa dziecka.

  • Kontroluj, czy dziecko rozumie Twoje polecenia.

Polecenia powinny być proste i dotyczyć czynności lub przedmiotów bliskich dziecku.

„Podaj misia.”

„Pokaż nos.”

„Przynieś książkę.”

„Postaw kubek na stoliku.”

  • Nie wyręczaj dziecka w mówieniu, nie przerywaj Mu.

Jeśli dziecko ma trudności z wypowiedzeniem słowa, pozwól Mu spokojnie dokończyć, a potem podaj poprawną formę. 

  • Nie śmiej się z wypowiedzi dziecka, nie krzycz, jeśli nie są zrozumiałe, nie uciszaj – w ten sposób można zniechęcić dziecko do mówienia.
  • Nie poprawiaj uporczywie każdego słowa dziecka i każdej niegramatycznej wypowiedzi.
  • Nie wymagaj od dziecka, aby wymawiało głoski, na które rozwojowo nie jest jeszcze gotowe.
  • Wzmacniaj osiągnięcia dziecka poprzez pochwałę oraz powtórzenia wypowiedzianego słowa.
  • Postaraj się, aby dziecko miało kontakt z innymi dziećmi i dorosłymi – to wzmocni w Nim potrzebę komunikowania się.

Są to ogólne wskazówki i przykłady aktywności, które w naturalny sposób wspomagają rozwój mowy dziecka. W przypadku Państwa wątpliwości, czy jej rozwój przebiega u maluszka prawidłowo, należy się zgłosić do logopedy. 

ONTOGENETYCZNA TABELA GŁOSEK

Opracowała Aleksandra Wejman – logopeda

Z Poradni Psychologiczno-Pedagogicznej w Bełchatowie (Punkt Terapeutyczny w Zelowie).

Opublikowany wBlog, Zajęcia dla dzieci